ZESPÓŁ PAŁACOWO – PARKOWY W WOLINI

ZESPÓŁ PAŁACOWO – PARKOWY W WOLINI (niem. Wollin, )

 

 

 

Lokalizacja

 

Założenie pałacowo – parkowe znajduje się w południowej części miejscowości Wolinia, gmina Główczyce.

 

 

Powierzchnia zespołu

 

Zespół pałacowo – parkowy do dnia dzisiejszego zachował swoje historyczne granice i zajmuje powierzchnię ok. 20 ha. Przebudowie uległa folwarczna część majątku.

 

 

 

Kalendarium

 

1457-1888 r. – wieś w posiadaniu rodu Puttkamer;

 

XV w – budowa pałacu;

 

II poł. XVIII w – gruntowna przebudowa pałacu;

 

1888-1945 – majątek w posiadaniu rodu von Braunschweig z Podola Wielkiego;

 

1945 – ? – majątek należy do PGR Pobłocie, pałac jest niezamieszkały;

 

W chwili obecnej założenie posiada prywatnego właściciela.

wolinia_4 wolinia_3 wolinia_2 wolinia_1(archiwalne zdjęcia ze strony http://wolneforumgdansk.pl)

 

Układ kompozycyjny

 

Zespół pałacowo – parkowy został założony na wzniesieniu górującym nad miejscowością Wolinia na miejscu historycznego grodziska. Południową, wschodnią i zachodnią granicę założenia stanowią pola uprawne i skupiny drzew. Od północy założenie przylega do głównej, wiejskiej drogi oraz zabudowań miejscowości Wolinia. Majątek został rozplanowany na osi północ – południe. Pałac oraz zabudowania folwarczne znajdują się w centralnej i zachodniej części majątku, które od północy, wschodu i południa otoczone są parkiem. Na zachód od majątku znajdowała się linia kolejowa.

 

 

Pałac

 

Obiekt wybudowano na rzucie podkowy i składa się z budynku głównego, dwóch skrzydeł bocznych, wieży i (prawdopodobnie) kaplicy. Pałac został wybudowany w stylu renesansowym, a po gruntownej przebudowie zmieniono styl na barokowy. Budynek jest ceglany, otynkowany, pomalowany w kolorze białym i pastelowożółtym, dach kryty czerwoną dachówką. Na elewacjach znajdują się stylowe zdobienia.

 

Budynek główny posiada wymiary ok. 15x25m i wysokość ok. 15m, jest dwukondygnacyjny, kryty kopertowym dachem. W centralnej części strony frontowej znajduje się ryzalit, natomiast od strony ogrodowej wybudowano loggie. Przy wschodniej elewacji znajduje się 4 kondygnacyjna wieża o rzucie kwadratu ok. 7,5×7,5m i wysokości ok. 20m, kryta 4 spadowym dachem; przy wschodniej elewacji wybudowano alkierz o wymiarach ok. 5x10m

 

Symetrycznie do budynku głównego od strony południowej wybudowano skrzydła boczne, dzięki czemu utworzył się dziedziniec, który otwiera się na podwórze folwarczne w kierunku południowym. Skrzydło wschodnie jest parterowe z użytkowym poddaszem, kryte dwuspadowym dachem i bogato zdobionej ścianie szczytowej. Wymiary tego skrzydła to ok. 10×17.5m i wys. ok. 12m. Skrzydło zachodnie jest zniszczone, do dnia dzisiejszego zachowały się tylko ściany. Niemniej zachowane mury pokazują, że architektura i parametry budynku są analogiczne do wschodniego skrzydła. Dodatkowo do jego południowego szczytu dobudowano obiekt o wymiarach 20x8m, który mógł pełnić funkcję kaplicy.

 

 

Budynki inwentarskie i mieszkalne

 

Historyczne zabudowania folwarczne rozlokowane były wzdłuż dłuższych boków prostokątnego placu folwarcznego oraz w zachodniej założenia. Do dnia dzisiejszego zachowała się gorzelnia, wozownia, obora oraz budynki mieszkalne.

 

Gorzelnia – zlokalizowana jest we wschodniej części placu. Obiekt o wymiarach ok. 14x34m posiada rozbudowaną i urozmaiconą bryłę. Budynek kryty jest mansardowym dachem.

 

Wozownia – zlokalizowana w zachodniej części placu, budynek jest parterowy z użytkowym poddaszem o wym. ok.14x28m i wys. ok. 12m. Na parterze znajdują się pomieszczenia gospodarcze natomiast na piętrze wybudowano lokale mieszkalne. Budynek kryty jest mansardowym dachem częściowo obłożony papą, a częściowo dachówką. Budynek wybudowano z cegły, jest otynkowany, malowany na kolor żółty pastelowy (analogiczny do dworku), kalenicą zwrócony do drogi.

 

Obora – zlokalizowana jest w bezpośrednim sąsiedztwie wozowni. Jest to budynek parterowy kryty dwuspadowym dachem, kalenicą zwrócony prostopadle do drogi, wybudowany z cegły, tynkowany, założony na rzucie kwadratu o wymiarach ok. 20x20m i wys. ok. 10m.

 

Budynek mieszkalny – posadowiony na południowo – zachodnim skraju placu folwarcznego, o wymiarach ok. 10x15m, i wys. ok. 15m, kalenicą zwrócony równolegle do drogi. Budynek jest parterowy z użytkowym poddaszem, kryty mansardowym dachem.

 

Budynki mieszkalne tzw. dwojaki znajdują się w południowo – zachodniej części założenia. Dwojaki – mieszkania dla pracowników o prostej architekturze powszechnie spotykane na pomorskiej wsi, są obiektami parterowymi z użytkowym poddaszem, kryte dwuspadowym dachem, o wymiarach ok. 10x25m i wys. ok. 12m, kalenicą zwrócone równolegle do drogi. Budynki posiadają przedogródki i gospodarcze podwórza.

 

 

Park

 

 

Parter reprezentacyjny

 

Od strony ogrodowej elewacji pałacu przylega parter reprezentacyjny o symetrycznym układzie kompozycyjnym, założony w stylu francuskim. Parter został usytuowany w zagłębieniu na planie kwadratu ok. 70x70m z wyobleniem na północnym krańcu (promień ok. 10 m). Parter otoczony jest wałem ziemnym obsadzonym aleją lipową. Wejście na parter odbywa się od strony pałacu symetrycznie rozmieszczonymi pochylniami. Na parterze znajdują się symetryczne, pomnikowe nasadzenia cisa oraz drzew, których gatunek nie został określony (pokrojem przypominają drzewa z rodzaju orzech). Rosną tu również pojedyncze egzemplarze drzew owocowych. Historyczne zdjęcia pokazują, że znajdowały się tutaj bogato zdobione i dekorowane klomby.

 

Parter został założony na szczycie wyniesienia, z którego roztacza się panorama na miejscowość oraz staw parkowy.

 

 

Dziedziniec

 

Obecnie dziedziniec przypałacowy obrośnięty jest trawnikiem, nie zachował się ślad po ewentualnym podjeździe czy gazonie. Na historycznych zdjęciach widoczne są nasadzenia świerka, natomiast ryciny pokazują, że w wzdłuż elewacji frontowej pałacu rosły formowane lipy. Przy narożniku domniemanej kaplicy uwagę zwraca stary egzemplarz platana oraz kępa rokitnika, które akcentują wjazd do rezydencji.

 

 

Park kwaterowy w stylu francuskim

 

Wzdłuż całej wschodniej części parkowej został założony park kwaterowy, której kompozycję budują dwie równolegle biegnące do granicy majątku aleje o długości ok. 400m. Projektanci wykorzystali również naturalne ukształtowanie terenu co skutkuje tarasowym układem kwater. Pierwsza główna aleja, wyznaczająca granice majątku, obsadzona jest bukiem i lipą, druga główna aleja została obsadzona grabem. Pomiędzy alejami rozciąga się parter na którym zasadzono drzewa owocowe (zachowanych kilka egzemplarzy) w regularnym układzie na tzw. piątkę. Parter ma szerokość ok. 50m i długość ok. 400m. W południowej części parter przybiera kształt nieregularnego trójkąta.

Przy północnym brzegu stawu, została wytyczona kolejna aleja bukowa z dodatkiem klonu o długości ok. 100m. Pomiędzy tą aleją, a główną aleją grabową rozciąga się parter trawnikowy o wymiarach ok. 20x100m.

Część parkowa w stylu francuskim połączona była z dziedzińcem pałacowy, ziemną groblą, pod którą przepływał strumień zasilający staw parkowy.

 

Park naturalistyczny

 

Uzupełnieniem kompozycji ogrodowej jest park naturalistyczny, który obejmuje zieleń naturalną towarzyszącą stawom, ciekom wodnym, terenom podmokłym zlokalizowanym w centralnej i południowej części założenia. występuje tu roślinność naturalna niekomponowana.

 

Układ wodny.

 

System cieków i stawów w sposób istotny kształtuje układ kompozycyjny założenia. Poprzez spiętrzenia potoków, powstały trzy stawy: dwa w południowej części i jeden w północnej części założenia.

Wolinia_palac_1

Wolinia_palac_5

Wolinia_palac_4

Wolinia_palac_6

Wolinia_palac_2

Wolinia_plac_3

Wolinia_plac_1

Wolinia_obora_1

Wolinia_gorzelnia_1

Wolinia_plac_2

Wolinia_plac_4

Wolinia_park_2

Wolinia_park_3

Wolinia_park_13

Wolinia_park_4

Wolinia_park_6

Wolinia_park_7

Wolinia_park_8

Wolinia_park_9Wolinia_park_10

Wolinia_park_11

Wolinia_park_12

Wolinia_staw_2

Wolinia_staw_1

Wolinia_platan

wolinia_zagroda