PARK W CHWARZNIE

Park podworski w Chwarznie (niem. Voltzendorf, obecnie Gdynia Chwarzno)

Lokalizacja

Park zlokalizowany jest w dzielnicy Gdyni – Chwarzno, przy ul. Chwarznieńskiej, pomiędzy pętlą autobusową a kompleksem Zespołu Szkół nr 15. Park jest jednym z elementów nieistniejącego już założenia dworsko – folwarcznego.

 Powierzchnia parku

Park do dnia dzisiejszego zachował swoje historyczne granice i zajmuje powierzchnię ok. 1,5 ha.

Wiek i styl parku

Park założono w stylu krajobrazowym najprawdopodobniej w 2 poł. XIX wieku.

Historia parku

Chwarzno było niewielką wsią o średniowiecznym rodowodzie o rolniczym charakterze. Przez ten czas wieś posiadała licznych właścicieli, głównie bogatych mieszczan. Najprawdopodobniej założenie zespołu dworsko – folwarcznego z parkiem związane jest z rodziną Völtz, która w roku 1874 nabyła majątek oraz odłączyła administracyjnie Chwarzno od Kolibek i nadała nowa nazwę  Völtzendorf (Tomasza Rembalski, „Gdynia i jej dzielnice przed powstaniem miasta (XIII-XX wiek)”. Datę tu uprawdopodabnia wiek najstarszych drzew rosnących w parku jak i architektura zachowanych budynków i historyczna (przedwojenna) fotografia dworu. Rozwijająca się Gdynia w latach 70-tych XX wieku włączyła w swoje granice administracyjne wieś Chwarzno, przeznaczając tereny należące do majątku na zabudowę mieszkaniową i usługową. Oprócz parku do dnia dzisiejszego zachowały się pojedyncze budynki mieszkalne i folwarczne częściowo przebudowane i zaadaptowane do współczesnych potrzeb.

Park nie jest objęty ochroną konserwatorską, nie jest również wpisany do wojewódzkiej ani gminnej ewidencji zabytków.

chwarzno_zdjecie dworu

chwarzno_zalozenie_mapa

chwarzno_zalozenie_wizualizacja

Układ kompozycyjny parku

Park został założony w kształcie litery L – część parterowa (południowa) znajdowała się na osi kompozycyjnej dworu, natomiast część północną tworzyły nasadzenia drzew w formie gaju.

Analizując historyczne mapy oraz ukształtowanie terenu, można przyjąć następujący rytm południowej części parku:

– dwór z podwórzem, które znajdowały się w miejscu dzisiejszej pętli autobusowej – analizując zachowany drzewostan oraz pnie po ściętych drzewach, prawdopodobne jest, iż wejście do parku akcentowały symetryczne nasadzenia drzew. Lokalizacja dworu również nie była przypadkowa, gdyż posadowiony na wzniesieniu, był zamknięciem osi widokowej szosy Wiczlino – Chwarzno;

– parter parkowy górny – przylegał bezpośrednio do dworu, mógł pełnić funkcję reprezentacyjną. Parter ten miał regularną formę, zbudowany był na osi dworu i otoczony był symetrycznymi ścieżkami parkowymi;

– strefa stokowa;

– parter parkowy dolny – część centralna parku, który dalej ciągnął się wzdłuż ulicy Chwarznieńskiej w kierunku Wiczlina. W tym miejscu krzyżowały się ścieżki parkowe.

Na uwagę zasługują historyczne nasadzenia daglezji oraz sosny wejmutki wzdłuż osi kompozycyjnej wyznaczonej przez budynek dworku. Interesujący jest również usypany kopiec na granicy parteru parkowego górnego i dolnego, gdyż na jego szczycie znajduje się lipa o znacznym obwodzie pnia. W tej części parku znajdują się również soliterowe okazy lip oraz dębów, które mogły być elementem nieczytelnego dziś układu kompozycyjnego. Do dnia dzisiejszego zachowała się również ścieżka biegnąca na granicy części parterowej i gaju. Południową granicę stanowi ulica Chwarznieńska obsadzona aleją kasztanowcową.

Północną część parku założono w formie gaju o charakterze krajobrazowym. Prawdopodobne jest, że zaadaptowano do tego celu rosnące tam drzewa. Urozmaiconą rzeźbę terenu porastają rodzime gatunki drzew: buki, lipy, dęby, klony, graby oraz siedliskowo obce modrzewie i świerki. Do dnia dzisiejszego zachowała się ścieżka biegnąca w południowej części gaju, natomiast pozostały układ komunikacyjny można odczytać tylko z mapy historycznej. W okresie międzywojennym gaj został przekomponowany o czym świadczy wiek drzewostanu. Wzdłuż wschodniej granicy posadzono aleję lipową, dogęszczono obwodowe szpalery drzew, dosadzono brzozy i świerki, z tego okresu może również pochodzić grabowy żywopłot biegnący wzdłuż zachodniej części parku.

chwarzno_park_wizualizacja

Współczesne zagospodarowanie parku

Park jest niezagospodarowany i w niewielkim stopniu użytkowany. Na skutek braku pielęgnacji, wnętrze parku przerośnięte jest kilkudziesięcioletnim podrostem, natomiast w warstwie podszytu rozrasta się bez czarny jeżyna.  Niewiadomy jest historyczny sposób zagospodarowania parku w elementy małej architektury, gdyż do dnia dzisiejszego nie zachował się żaden obiekt. Również ewentualne rozmieszczenie kwietników, rabat jak i ich skład gatunkowy pozostaje w sferze domysłów i analogii.

chwarzno_stan istn